Van 11 tot 13 mei 2026 vond in Zeebrugge voor het eerst in België het EU Exchange Program met focus op security plaats. Dit uitwisselingsprogramma, ondersteund door de Europese agentschappen EFCA (European Fisheries Control Agency), EMSA (European Maritime Safety Agency) en FRONTEX (Europees agentschap voor grenscontrole), werd in België gecoördineerd door de secretarissen van het Kustwacht.
Tijdens drie intensieve dagen kregen internationale deelnemers een unieke inkijk in de Belgische aanpak van maritieme en haven gerelateerde veiligheid. De nadruk lag op samenwerking, innovatie en het delen van expertise rond de bestrijding van illegale activiteiten in en rond de haven.
De gelaagde beveiligingsaanpak van de haven werd toegelicht. Verschillende maatregelen – van fysieke beveiliging tot geavanceerde monitoring – zorgen samen voor een robuust systeem tegen onder meer mensensmokkel en andere illegale praktijken.
Er werd ook dieper ingegaan op hoe securityplannen worden opgesteld, geëvalueerd en gecontroleerd, met aandacht voor gestandaardiseerde procedures en richtlijnen. Een onderdeel was de toelichting rond PortWatch, een initiatief waarbij de brede havengemeenschap actief wordt betrokken bij het melden van verdachte situaties. Deze aanpak benadrukt dat veiligheid een gedeelde verantwoordelijkheid is, waarbij ook private en logistieke actoren een belangrijke rol spelen.
In het Brittanniëdok kregen de deelnemers een concreet beeld van deze aanpak op het terrein. Ze ontdekten hoe cameranetwerken strategisch worden geplaatst en hoe artificiële intelligentie ondersteunt bij het detecteren van verdachte patronen. Toch blijft de menselijke factor cruciaal: operatoren monitoren en interpreteren de beelden van maar liefst 500 camera’s om snel en doeltreffend in te grijpen.
De deelnemers van de Italiaanse Guardia di Finanza en de Italiaanse kustwacht gaven van hun kant toelichting bij hun werking en hun rol binnen de eigen organisatiestructuren.
Binnen de context van Kustwachtcentrale stelden de MIK-partners (Maritiem Informatie Kruispunt) hun samenwerking voor. Deze centrale speelt een sleutelrol in de informatie-uitwisseling met betrekking tot security tussen verschillende kustwachtpartners (Defensie, DG scheepvaart, Douane en Scheepvaartpolitie) en vormt een belangrijk knooppunt voor maritieme beeldvorming.
Aan de hand van enkele concrete securitycases werd geïllustreerd hoe samenwerking in de praktijk verloopt en welke uitdagingen en oplossingen daarbij komen kijken.
Externe partners uit de private sector, waaronder Elia, Fluxys en Securitas, deelden hun visie op security. Hun bijdragen benadrukten het belang van publiek-private samenwerking en de noodzaak om infrastructuur zo goed mogelijk te beschermen.
Tijdens een uitgebreide rondleiding in de haven ontdekten de deelnemers de indrukwekkende schaal en dynamiek van de logistieke activiteiten. Opvallend was de enorme stroom voertuigen: jaarlijks rollen er maar liefst 2.600.000 voertuigen over de vestigingen, gaande van splinternieuwe wagens tot tweedehandsvoertuigen.
Douane gaf meer inzicht in hun controletechnieken en demonstreerde een zogenaamde “light rummage” aan boord van een schip. De bemanning werkte vlot mee en een speurhond, getraind op het detecteren van cash en drugs, voerde een aanvullende controle uit. Hoewel er niets verdachts werd aangetroffen, gaf de oefening een duidelijk beeld van de dagelijkse praktijk.
Daarnaast voerden de inspecteurs van de FOD Mobiliteit en Vervoer– DG Scheepvaart een uitgebreide controle uit op vlak van security en safety, met bijzondere aandacht voor documentatie en naleving van internationale regelgeving.
