De Algemene Administratie van de Douane en Accijnzen (AAD&A) voert controles uit aan de kust en op zee ter bescherming van de maritieme buitengrens. Zo draagt zij dagelijks bij aan de bestrijding van smokkel, illegale goederenstromen en andere inbreuken.
Douanecontroles aan de kust en op zee
Deze taken worden uitgevoerd door de dienst Controle Zeebrugge 2 – Bewaking . Hun werkterrein strekt zich uit van de kustlijn en de jachthavens tot op de Noordzee. Zij controleren een brede waaier aan scheepstypes, waaronder container-, bulk- en tankschepen, roll-on/roll-off schepen, cruiseschepen, vissersvaartuigen en pleziervaartuigen.
Tijdens deze controles zien zij toe op de naleving van de douane-, accijns- en btw-regelgeving en gaan zij actief op zoek naar aanwijzingen van illegale activiteiten, zoals de smokkel van drugs, wapens en andere verboden goederen. Ook specifieke controles, bijvoorbeeld op het gebruik van rode gasolie, behoren tot hun takenpakket.
Hun activiteiten beperken zich echter niet tot controles in de havens. Op zee nemen zij deel aan verschillende internationale en geïntegreerde operaties. Zo leveren zij jaarlijks een belangrijke bijdrage aan Operatie White Sea, een internationaal samenwerkingsverband dat gericht is op de bestrijding van drugssmokkel. Daarnaast werken zij maandelijks samen met andere kustwachtpartners binnen Operatie Opera. Vanuit de patrouillevaartuigen Castor en Pollux van Defensie wordt toezicht gehouden op uiteenlopende domeinen, zoals veiligheid, milieu, visserij en illegale activiteiten op de Noordzee.
Voor de uitvoering van deze opdrachten beschikt de Douane over speciaal opgeleide medewerkers met de vereiste maritieme veiligheidsopleidingen en STCW-certificeringen. Zij maken gebruik van gespecialiseerd materieel, zoals droogpakken, reddingsvesten met persoonlijke noodbakens en beschermende helmen. Tijdens controles aan boord voeren zij gerichte inspecties uit, waaronder light rummages en deck sweeps, waarbij bijzondere aandacht uitgaat naar de opsporing van drugs, wapens, accijnsgoederen en mogelijke overtredingen van internationale sanctiemaatregelen. Daarnaast patrouilleren zij langs de kust binnen hun tolkring, en organiseren zij acties in het havengebied, steeds in nauwe samenwerking met de andere kustwachtpartners.
Douane binnen het Maritiem Informatie Kruispunt (MIK): informatie als kracht
De operationele slagkracht op zee wordt versterkt door de informatie gestuurde werking binnen het Maritiem Informatie Kruispunt (MIK), waar de Douane als vaste en actieve partner deel van uitmaakt. Zes douaneoperatoren dragen er dagelijks bij aan de maritieme analyse, coördinatie en informatie-uitwisseling tussen de verschillende betrokken diensten.
Vanuit het MIK ondersteunt de Douane de voorbereiding en uitvoering van maritieme operaties door risicoanalyses uit te voeren en doelwitten te selecteren. Wanneer zij optreedt als lead partner binnen Operatie Opera, coördineert zij de acties, stelt zij het operatieorder op en verzorgt zij de operationele aansturing. Ook voor Operatie White Sea levert zij gerichte analyses ter ondersteuning van de controles op zee. Daarnaast volgen de MIK-operatoren scheepsbewegingen op in het kader van internationale sanctiemaatregelen en stellen zij maritieme analyserapporten op voor zowel interne diensten als externe partners.
Naast deze analytische en coördinerende taken staan de MIK-operatoren in voor de dagelijkse operationele planning van de dienst Bewaking en behandelen zij scheepsdocumenten (FAL-formulieren), waaronder generale verklaringen en meldingen van leveringen.
Door de nauwe verwevenheid van operationele controles op zee en doorgedreven informatieanalyse aan land vormt de Douane een essentiële schakel binnen het maritieme veiligheids- en handhavingsbeleid. Op die manier draagt zij bij aan een veilige, gecontroleerde en transparante maritieme buitengrens, waar toezicht, samenwerking en informatie gestuurd optreden elkaar voortdurend versterken.